So với thị trường châu Âu, Chủ tịch Uniview Chiết Giang và Hopetrek cho biết người Việt đặc biệt chú trọng khả năng thu hồi vốn khi đầu tư hệ thống điện năng lượng mặt trời.

"Điểm dễ nhận thấy của thị trường điện năng lượng mặt trời tại Việt Nam là tốc độ phát triển cực nhanh trong khi phân khúc lưu trữ năng lượng cũng bước vào giai đoạn bùng nổ", ông Hermit Zhang, Chủ tịch tập đoàn Uniview Chiết Giang và Hopetrek, chia sẻ khi có mặt tại Hà Nội cuối tháng 7.

Hopetrek là thương hiệu phát triển giải pháp về năng lượng thông minh toàn cầu, thuộc tập đoàn công nghệ Uniview (UNV), cung cấp giải pháp điện mặt trời, hệ thống lưu trữ năng lượng (ESS), trạm sạc xe điện và hệ sinh thái nhà thông minh. Công ty có mặt tại nhiều nước châu Âu như Anh, Italy, Đức, Ba Lan, trước khi gia nhập thị trường Việt Nam từ tháng 7.

 

Ông Hermit Zhang, Chủ tịch tập đoàn Uniview Chiết Giang và Hopetrek. Ảnh: Tuấn Hưng

So với các thị trường lớn mà Hopetrek đang phát triển mạnh là châu Âu, Australia vốn ưu tiên sự ổn định của hệ thống, nghiên cứu của công ty cho thấy thị trường Việt lại nhạy bén với hiệu quả kinh tế. Theo ông Zhang, người tiêu dùng Việt đang có sự chuyển dịch tư duy rõ rệt. Thay vì chỉ hỏi "giá thiết bị bao nhiêu", họ bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến việc hệ thống có vận hành ổn định trong suốt 10 năm tới hay không.

Theo đó, giá trị đầu tư dài hạn (TCO) là tiêu chí quan trọng hàng đầu khi người dùng tính toán tổng khoản phí tiết kiệm được trong 10 năm vận hành thay vì chỉ nhìn vào chi phí ban đầu. "Cuộc cạnh tranh trên thị trường điện mặt trời trong tương lai không nằm ở việc ai bán được nhiều thiết bị mà ở việc công ty nào đưa ra được giải pháp tối ưu lâu dài", ông Zhang nhấn mạnh.

Cũng theo người đứng đầu Hopetrek, Việt Nam sở hữu tài nguyên nắng dồi dào, nhưng nhiệt độ cao vào mùa hè thường gây áp lực quá tải lên lưới điện. Việc một số khu vực vẫn gặp tình trạng dung lượng lưới chưa đáp ứng hoặc điện áp chập chờn khiến nhu cầu sở hữu nguồn năng lượng tự chủ, ổn định và an toàn của nhiều gia đình tăng mạnh.

Mô hình "tự sản tự tiêu" lớn mạnh

Đồng quan điểm về tiềm năng thị trường, ông Phạm Ngọc Tú, CEO của GPG Solar, nhận định thói quen của người Việt đang thay đổi mạnh mẽ từ việc "bán điện" cho lưới điện sang mô hình "tự sản tự tiêu". Trước đây, việc lắp đặt điện mặt trời mái nhà chủ yếu nhằm mục đích bán điện dư cho lưới điện quốc gia, hiệu quả đầu tư phụ thuộc nhiều vào chính sách trợ giá (FIT). Khi chính sách thay đổi, thị trường trở lại với giá trị cốt lõi của năng lượng là đáp ứng nhu cầu tự dùng của gia đình, nâng cao năng lực tự chủ và giảm chi phí tiền điện về lâu dài.

Ngoài ra, mô hình "tự sản tự tiêu" lớn mạnh cũng xuất phát từ việc chi phí thiết bị đã giảm đáng kể so với trước đây, giúp việc đầu tư trở nên có lợi hơn cho người sử dụng. "Không chỉ miền Nam có bức xạ cao với 4-5 giờ nắng và thường xuyên trong năm, hiện miền Bắc với 3-4 giờ nắng cũng đã đạt đến giai đoạn phù hợp để đầu tư hiệu quả", ông Tú cho biết.

Trong bối cảnh giá năng lượng tăng cao và tình trạng thiếu hụt điện cục bộ vào mùa hè, đại diện GPG Solar cũng cho rằng việc trang bị hệ thống lưu trữ không còn là lựa chọn bổ sung mà có thể đóng vai trò quan trọng đảm bảo an ninh năng lượng cho các hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ.

Ông Mai Danh Hiền, Phó chủ tịch HĐQT Công ty tài chính tổng hợp cổ phần Điện lực (EVN Finance). Ảnh: Tuấn Hưng

Nhận định hiệu quả dài hạn đã rõ ràng, nhưng ông Mai Danh Hiền, Phó chủ tịch HĐQT Công ty tài chính tổng hợp cổ phần Điện lực (EVN Finance) thừa nhận chi phí đầu tư ban đầu vẫn là rào cản lớn khiến nhiều hộ gia đình e dè. Ông đánh giá số lượng hơn 100.000 hộ dân tiếp cận điện mặt trời hiện nay vẫn còn quá nhỏ bé so với quy mô gần 100 triệu dân tại Việt Nam.

Theo ông, năng lượng phân tán, đặc biệt là điện mặt trời mái nhà kết hợp lưu trữ từ các hộ gia đình sẽ giúp giảm tải áp lực cho lưới điện vào giờ cao điểm, tối ưu hiệu quả sử dụng năng lượng. Vì vậy, EVN Finance sẽ phối hợp với các công ty điện năng lượng mặt trời như Hopetrek, hệ thống phân phối chuyên biệt như GPG Solar để đưa ra các gói vay ưu đãi, chương trình trả góp để người dân dễ tiếp cận với các khoản đầu tư ban đầu hàng trăm triệu đồng.

Giải pháp cho khu vực lưới điện không ổn định

Theo đại diện Hopetrek, một số khu vực tại Việt Nam gặp vấn đề như điện áp sụt giảm, dao động, dung lượng lưới chưa đáp ứng, mất điện thường xuyên hoặc điện áp chập chờn. Đây là lý do các hệ thống mới mà công ty phát triển được tối ưu cho môi trường lưới điện yếu. Ví dụ, khi nguồn điện có bất thường, hệ thống sẽ lập tức nhận biết và tự động chuyển đổi nguồn cấp. Tốc độ chuyển mạch EPS của công ty hiện dưới 4 ms, cao hơn tiêu chuẩn 10 ms của ngành, giúp các thiết bị nhạy cảm không bị khởi động lại khi mất điện.

Ngoài ra, để đáp ứng khí hậu nóng ẩm tại khu vực Đông Nam Á nói chung và tại Việt Nam nói riêng, hệ thống cần yêu cầu cao hơn về thiết kế chống chịu độ ẩm lớn, tiêu chuẩn IP cao (IP65, IP66) cũng như các bài kiểm tra nghiêm ngặt về chu kỳ nhiệt độ, hoạt động đầy tải (full-load) ở nhiệt độ 45 độ C, sốc nhiệt ẩm, sương muối và lão hóa dài hạn. Giải pháp AI Safe Home sẽ ứng dụng AI để liên tục theo dõi nhiệt độ, dòng điện, dung lượng (SOC) và độ chai pin (SOH) để dự báo sớm bất thường.

Một hệ thống điện năng lượng mặt trời với biến tần, quản lý pin, quản lý năng lượng của Hopetrek. Ảnh: Tuấn Hưng

Theo ông Zhang, dựa trên dữ liệu về thói quen sử dụng và môi trường, AI trong hệ thống của Hopetrek có thể tự động quyết định thời điểm sạc/xả pin, ưu tiên dùng điện mặt trời hay điện lưới EVN. "Trong tương lai, khi thị trường điện Việt Nam áp dụng cơ chế giá điện theo khung giờ (TOU) hoàn thiện hơn, AI sẽ tự động tận dụng chênh lệch giá giờ cao điểm, thấp điểm để tối ưu hóa chiến lược sạc xả, tiết kiệm chi phí tổng thể tốt hơn", ông nói.

Nhận định các giải pháp lắp ghép đơn lẻ từ ba thành phần chính gồm biến tần (Inverter), hệ thống quản lý pin (BMS) và hệ thống quản lý năng lượng (EMS) có thể có chi phí ban đầu rẻ hơn, nhưng đại diện Hopetrek cho rằng các công ty có giải pháp tổng thể có nhiều ưu điểm như lắp đặt nhanh, hiệu suất toàn hệ thống cao, vận hành ổn định, chi phí bảo trì thấp hơn, thời hạn bảo hành đến 10 năm và phần mềm liên tục được nâng cấp. "Đây là những yếu tố quan trọng để người dùng đạt được mức TCO tối ưu nhất", ông khẳng định.